پسوندهای فارسی

 قواعد چسبیده/جدانویسی پسوندها[1][2]

(1) پسوندهای «آسا، آگین، باره، تر، ترین، جات، وار، وش، ها و گانه» ـ در واژههای دوهجایی و چندهجایی ـ جدا و بیفاصله نوشته میشوند (اصل قاعدهمندی)؛ مانند: سیلآسا، شرمآگین، شکمباره، کوتاهتر، بزرگترین، ترشی‌جات، درویشوار، سرخ‌وش، کتابها و پنجگانه.

استثنا:

 پسوند، هجا یا لفظی است که به تنهایی به کار نمی‌رود و در پس واژه می‌آید تا معنی تازه‌ای به آن دهد.

در زبان فارسی دست‌کم 52 پسوند وجود دارد.

 قواعد چسبیده/جدانویسی پسوندها[2][2]

(1) پسوندهای «آسا، آگین، باره، تر، ترین، جات، وار، وش، ها و گانه» ـ در واژههای دوهجایی و چندهجایی ـ جدا و بیفاصله نوشته میشوند (اصل قاعدهمندی)؛ مانند: سیلآسا، شرمآگین، شکمباره، کوتاهتر، بزرگترین، ترشی‌جات، درویشوار، سرخ‌وش، کتابها و پنجگانه.

استثنا:

(1.1) پسوندهای «تر» و «ترین» در واژههای «بهتر(ین)، مهتر(ین) و کهتر(ین)» چسبیده نوشته میشوند.

(2.1) پسوند «وار» در واژههای «خانوار، بزرگوار و سوگوار» چسبیده نوشته میشود.

 

(3.1) هنگامی که حذف واجی در واژه صورت گیرد، پسوندهای جدا، چسبیده نوشته می‎شوند؛ مانند: مهوش (ماه‌وش بوده است) و یگانه (یک‌گانه بوده است).

 (2) پسوند «بار» در واژههای دوهجایی، چسبیده، و در واژههای چندهجایی، جدا و بیفاصله نوشته میشود (اصل قاعده‎‎مندی)؛ مانند: اشکبار، شیطنتبار.

(3) چهل و یک پسوند دیگر؛ یعنی پسوندهای «ا (کوشا)، اک (پوشاک)، ام (پنجم)، امین (پنجمین)، ان (زنان)، انه (زنانه) بار (در ترکیب دوهجایی،مانند: اشکبار)، بان (کشتیبان)، چه (تاریخچه)، چی (چایچی)، دان (نمکدان)، دیس (تندیس)، زار (نمکزار) سار (کوهسار)، سان (همسان)، ستان (گلستان)، سیر (گرمسیر)، فام (سرخفام)، ک (آدمک)، کده (دانشکده)، گار (خواستگار)، گان (دیوانگان)،  گاه (آزمایشگاه)، گر (ستمگر)، گری (رامشگری)، گون (شبنمگون)‌، گین (خشمگین)، مان (زایمان)، مند (دانشمند)، ن (برگشتن)، نا (فراخنا)، ناک (دهشتناک)، نده (گوینده)، واره (ماهواره)، ور (رنجور، دانشور)، ومند (تنومند)، وند (عروسوندان)،  ـه (ناله، گریه)،  ی (شکستنی)، ین (رنگین)، ینه (نرمینه)» به جز در موارد زیر، چسبیده نوشته میشوند:

(1.3) هنگامی که حرف پایانی واژه «‍ه»ی چسبیده به «ی» باشد؛ مانند: توجیهگر.

(2.3) هنگامی که حرف آغازین پسوند با حرف پایانی واژه یکی باشد؛ مانند: نظاممند.

(3.3) هنگامی که حرف پایان واژه، «ه»ی ناملفوظ باشد؛ مانند: گله­مند.

(3.4) هنگامی که پسوند «گری» پس از «ی» بیاید؛ مانند: منشی‌گری.

(3.5) هنگامی که پس از واژه‎‎های مرکب بیایند؛ مانند: لفتولیسچی.

 

([1][1]) نویسنده تنها 52 پسوند یافته است، ولی شاید بیش از این وجود داشته باشد. علت این‌که جدول دارای 72 شمارۀ ردیف است این است که برخی پسوندها (مانند «آ»، «ی»، «ه‍» و «بار») چندین بار در کاربردهای گوناگون آمده‌اند. هم‌چنین در ردیف 23 پسوندهای «تر» و «ترین»، دو پسوند، شمرده شده‌اند.

([1][2]) قاعدههای چسبیده/جدانویسی پسوندها از «اصل قاعدهمندی» پیروی میکند.

 

 برگرفته از :

http://virastari.persianblog.ir


 

 

/ 1 نظر / 10 بازدید
امیرحسین خدایاری

سلام جناب آقای رحیمی رضوان دبیر محترم شما واقعا وبلاگ خوب وآموزنده وجالبی دارید لطفا از درس ها ومعنی شعر های سال دوم هم بزارید به وبلاگ من هم سربزنید ممـــــــــــــــــــــــــــــنون